Als ondernemer kun je in een situatie terechtkomen waarin de financiële druk steeds verder oploopt. Rekeningen blijven liggen, schuldeisers melden zich en het overzicht raakt kwijt. In die fase ontstaat vaak de angst voor faillissement. Wat wij in de praktijk zien, is dat veel ondernemers denken dat het dan al te laat is. Dat is meestal niet zo.
Faillissement voorkomen begint bij op tijd herkennen dat het mis dreigt te gaan en vervolgens gecontroleerd handelen. Er zijn vaak meer opties dan je op dat moment zelf overziet. Zeker als je nog invloed hebt op beslissingen en bereid bent om moeilijke keuzes onder ogen te zien.
We zetten uiteen wanneer er sprake is van een dreigend faillissement, welke stappen je kunt zetten en wanneer het punt bereikt is waarop faillissement de enige overgebleven oplossing is.
Wanneer is er sprake van een dreigend faillissement?
Er is sprake van een dreigend faillissement wanneer een onderneming structureel haar verplichtingen niet meer kan nakomen. Dat uit zich meestal niet in één keer, maar in een reeks signalen die elkaar opvolgen.
Veelvoorkomende signalen zijn betalingsachterstanden bij leveranciers, openstaande belastingschulden en toenemende druk van schuldeisers. Ook zien we vaak dat het werkkapitaal negatief wordt, waardoor er voortdurend geschoven moet worden met betalingen. Kredietruimte bij de bank is benut of ingetrokken en er is geen financiële buffer meer om tegenvallers op te vangen.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen tijdelijke liquiditeitsproblemen en structurele financiële problemen. Tijdelijke krapte kan bijvoorbeeld ontstaan door seizoensinvloeden of een incidentele tegenvaller. Zolang er zicht is op herstel, hoeft dat geen directe bedreiging te zijn. Structurele problemen ontstaan wanneer kosten structureel hoger zijn dan inkomsten en er geen realistisch perspectief is op verbetering. In die situatie neemt het risico op failliet gaan snel toe, zeker als er geen ingrijpende maatregelen volgen.
Wat we vaak zien, is dat ondernemers te lang hopen dat het vanzelf weer goedkomt. Juist dat uitstel maakt de situatie uiteindelijk onhoudbaar.
5 concrete stappen om faillissement te voorkomen
Faillissement voorkomen vraagt om directe actie. Niet vanuit paniek, maar gestructureerde beslissingen gericht op de mogelijke oplossingen.
- Krijg inzicht in je financiële situatie
Zonder actueel inzicht is elke oplossing gebaseerd op aannames. Breng daarom eerst je financiële positie volledig in kaart. Dat betekent een overzicht van alle schulden, openstaande vorderingen, vaste lasten en lopende verplichtingen. Kijk daarnaast naar de cashflow en maak een realistische inschatting van de komende maanden.
In de praktijk merken wij dat ondernemers vaak wel een globaal beeld hebben, maar geen scherp overzicht. Juist dat overzicht is nodig om te bepalen welke stappen mogelijk zijn en welke niet.
- Ga in gesprek met je schuldeisers
Zodra duidelijk is dat betaling onder druk staat, is het belangrijk om het gesprek met schuldeisers aan te gaan. Door tijdig contact op te nemen, voorkom je escalatie. Veel schuldeisers zijn bereid om mee te denken over betalingsregelingen, mits er openheid is en afspraken realistisch zijn.
Wat daarbij essentieel is, is dat je geen toezeggingen doet die je niet kunt nakomen. In de praktijk zien we dat onrealistische beloften het vertrouwen juist verder ondermijnen. Eerlijkheid en duidelijkheid zijn hier belangrijker dan snelheid.
- Onderzoek herstructureringsmogelijkheden
Wanneer de financiële problemen niet met kleine aanpassingen op te lossen zijn, kan herstructurering noodzakelijk zijn. Dat betekent kritisch kijken naar de kostenstructuur, verlieslatende activiteiten en de inrichting van de onderneming.
Herstructureren kan variëren van het saneren van kosten tot het heronderhandelen van schulden of het tijdelijk bevriezen van verplichtingen. Het doel is ruimte creëren om weer tot ondernemen te komen. Meer informatie hierover vind je op de pagina Herstructureren.
- Schakel tijdig professionele hulp in
Veel ondernemers proberen eerst zelf oplossingen te vinden, vaak samen met hun accountant of boekhouder. Dat is logisch, maar in de praktijk komen wij vaak pas in beeld wanneer de bewegingsruimte al beperkt is.
Door vroegtijdig professionele hulp in te schakelen, blijven er meer opties open. Een goede adviseur kan helpen bij het maken van keuzes, het voeren van gesprekken met schuldeisers en het voorkomen van beslissingen die later tot aansprakelijkheid kunnen leiden. In veel gevallen staan wij tijdelijk naast de ondernemer om te zorgen dat het proces beheersbaar blijft en binnen de wettelijke kaders verloopt.
- Overweeg een doorstart als alternatief
Soms is voortzetting van de huidige onderneming niet realistisch. In dat geval kan een doorstart een alternatief zijn. Dat betekent dat je stopt met het bestaande bedrijf en de levensvatbare onderdelen voorbereidt op een nieuwe start.
Een doorstart wordt vaak in verband gebracht met faillissement, maar kan juist een manier zijn om waarde te behouden. Door tijdig hierover na te denken, ontstaat ruimte om scenario’s zorgvuldig voor te bereiden. Meer hierover lees je op de pagina faillissement en doorstart.
Welke wettelijke regelingen helpen bij het voorkomen van faillissement?
Naast informele oplossingen bestaan er ook wettelijke regelingen die kunnen helpen om faillissement te voorkomen.
WHOA
De Wet Homologatie Onderhands Akkoord biedt ondernemingen de mogelijkheid om schulden te herstructureren met instemming van een meerderheid van de schuldeisers. Een eenmaal goedgekeurd akkoord is bindend voor alle betrokken partijen. In de praktijk is de WHOA vooral geschikt voor complexere dossiers en grotere ondernemingen. Het traject is intensief, kostbaar en vraagt om specialistische begeleiding. Meer hierover lees je op de pagina over het WHOA-traject.
Surseance van betaling
Surseance van betaling biedt tijdelijke bescherming tegen schuldeisers. Het doel is om ruimte te creëren om tot een akkoord te komen. In de praktijk wordt deze regeling beperkt ingezet en vooral bij situaties waarin sprake is van tijdelijke problemen. Als herstel uitblijft, volgt alsnog faillissement.
Betalingsregelingen bij de Belastingdienst
Bij belastingschulden kan soms een betalingsregeling of uitstel van betaling worden getroffen. Dit vraagt om tijdige communicatie en een realistische onderbouwing. Wachten tot dwangmaatregelen volgen, verkleint de ruimte aanzienlijk.
Wanneer is faillissement onvermijdelijk?
Faillissement is onvermijdelijk wanneer schulden structureel niet meer beheersbaar zijn en er geen realistisch perspectief op herstel bestaat. Dat kan het geval zijn wanneer schuldeisers niet willen meewerken, herstructurering onvoldoende effect heeft of de onderneming feitelijk leeg is.
Belangrijk is dat te lang doorgaan risico’s met zich meebrengt. Bestuurders kunnen worden verweten dat zij zijn doorgegaan met exploiteren terwijl duidelijk was dat verplichtingen niet meer nagekomen konden worden. In sommige gevallen is het daarom verstandiger om gecontroleerd faillissement aan te vragen en te kijken of een doorstart mogelijk is.
Faillissement betekent niet per definitie het einde van ondernemerschap. Met de juiste begeleiding kan het ook een afsluiting zijn van een onhoudbare situatie en het begin van iets nieuws.
De rol van een herstructureringsadviseur
Een herstructureringsadviseur begeleidt ondernemers die in financieel zwaar weer verkeren. De rol bestaat uit het creëren van overzicht, het structureren van keuzes en het begeleiden van gesprekken met betrokken partijen.
In de praktijk betekent dit dat wij samen met de ondernemer kijken naar wat juridisch en financieel mogelijk is en welke route het best past bij de situatie. Daarbij gaat het niet alleen om cijfers, maar ook om rust en regie. Door vroeg in te grijpen, kunnen vaak fouten worden voorkomen die later grote gevolgen hebben.
Veelgestelde vragen
De kosten verschillen per situatie en hangen af van de complexiteit van het dossier en de gekozen oplossing. Informele trajecten zijn doorgaans minder kostbaar dan wettelijke procedures zoals de WHOA.
In bepaalde situaties kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, bijvoorbeeld bij onbehoorlijk bestuur of het aangaan van verplichtingen terwijl duidelijk was dat deze niet nagekomen konden worden. Tijdig handelen en goede begeleiding verkleinen dit risico.
In de praktijk duurt een herstructureringstraject vaak tussen vier weken en drie maanden. De snelheid hangt sterk af van de complexiteit en de mate waarin de ondernemer beslissingen durft te nemen.
Veelvoorkomende signalen zijn terugkerende betalingsachterstanden, voortdurende liquiditeitskrapte en het ontbreken van overzicht. Zodra deze signalen zich opstapelen, is het verstandig om actie te ondernemen.