Het is een situatie waar je als ondernemer liever niet aan denkt maar die helaas vaker voorkomt dan we toegeven. De cijfers kleuren rood, de kosten zijn hoger dan de inkomsten en de zorgen nemen toe. In Nederland heerst er nog altijd een enorm taboe op financieel zwaar weer en falen. We leren op school hoe we successen moeten behalen, maar niemand vertelt je wat je moet doen als het misgaat.
Hierdoor zien we in de praktijk dat veel ondernemers zich in een ‘warme deken van ellende’ wentelen. Je sluit je af, steekt je kop in het zand en hoopt dat het tij vanzelf keert. Je bubbel wordt klein en je gaat in de overlevingsmodus. Zolang jouw onderneming verlies draait en je niet ingrijpt, wordt het probleem alleen maar groter.
Het goede nieuws is dat verlies draaien niet het einde hoeft te zijn. Sterker nog, het kan een moment zijn om schoon schip te maken en problemen op te lossen. Of het nu gaat om een bedrijf met verlies door een tijdelijke tegenvaller of een structureel probleem: er zijn altijd knoppen om aan te draaien.
Oorzaken van verlies: tijdelijk of structureel?
Wanneer je onderneming verlies draait, is de eerste stap niet paniek maar analyse. Je moet begrijpen waar het verlies vandaan komt om de juiste oplossing te kiezen. In de praktijk maken wij onderscheid tussen tijdelijke tegenvallers en structurele problemen.
Niet elk verlies is direct rampzalig. Denk aan een seizoensgebonden bedrijf zoals een kledingzaak. Die moeten vaak maanden van tevoren hun collectie inkopen. Op dat moment vliegen de kosten de deur uit terwijl de omzet pas maanden later volgt. In zo’n periode draai je technisch gezien verlies, maar je weet dat dit wordt rechtgetrokken zodra de verkoop start. Ook start-ups of multinationals calculeren soms jarenlang verlies in om marktaandeel te winnen, maar voor de gemiddelde MKB-ondernemer geldt dat een onderneming in de basis gezond moet zijn.
Draai je verlies omdat er een grote klant is weggevallen of omdat de markt verandert en je niet snel genoeg hebt geïnnoveerd? Dit is een bekend voorbeeld. We zagen dit in de zonnepanelenbranche. Voor en tijdens Covid was er een enorme piek in de vraag, maar toen de regelingen onduidelijk werden, vielen veel installateurs om. Ze waren niet in de mogelijkheid om hun bedrijfsvoering aan te passen.
Stel jezelf kritische vragen. Is dit verlies een incident of zijn mijn kosten structureel hoger dan mijn baten? Kijk ik alleen naar de stand op de bankrekening of stuur ik ook op prognoses en budgetteringen? Als de weegschaal structureel de verkeerde kant op hangt en de kosten maand na maand hoger zijn dan de inkomsten, is er sprake van een structureel probleem. Hopen op betere tijden is dan geen strategie meer; je moet actie ondernemen.
Directe maatregelen bij een verlieslatende onderneming
Als je constateert dat je bedrijf verlies draait en dit niet vanzelf overgaat, moet je direct ingrijpen. Dit vraagt om resolute keuzes. Als ondernemer ben je vaak eigenwijs, dat is tenslotte ook je kracht, maar te lang doorgaan op de oude voet brengt risico’s. Hieronder drie aspecten waaraan je direct kunt werken.
Kostenreductie
Kijk kritisch naar je uitgavenpatroon en waar er geld weglekt. Wij zien vaak dat ondernemers vasthouden aan zaken uit gewoonte. Als het water je aan de lippen staat, moet je echter durven saneren.
- Personeel: Is je personeelsbestand nog passend bij de huidige omzet? Soms moet je afscheid nemen van mensen om de rest van het bedrijf te redden. Dit kan via een ontslagvergunning bij het UWV of met een vaststellingsovereenkomst (VSO), maar dit moet je wel juridisch juist aanpakken.
- Huisvesting en wagenpark: Zitten we in een te duur pand of rijden we in auto’s die te zwaar drukken op de balans?
- Verzeker je risico’s: Heb je in je algemene voorwaarden zaken als eigendomsvoorbehoud goed geregeld? Hiermee kun je de pijn verzachten als een klant niet betaalt, omdat je de spullen nog kunt terugvorderen.
Het doel is om de tering naar de nering te zetten. Als de omzet daalt, moeten de kosten mee omlaag.
Omzet verhogen of stabiliseren
Alleen snijden in kosten is vaak niet genoeg; je moet ook kijken naar de inkomstenkant. Innoveren is hierin cruciaal want de wereld verandert snel en wat vandaag werkt, werkt volgende maand misschien niet meer.
Durf je businessmodel aan te passen. Als een bepaalde productgroep verlieslatend is of een grote klant wegvalt, moet je snel schakelen. Soms betekent dit ook dat je afscheid moet nemen van klanten die niet betalen. Op het moment dat je merkt dat facturen niet worden voldaan, moet je de dienstverlening durven stopzetten om verdere schade te voorkomen.
Cashflow management
Verlies draaien leidt uiteindelijk tot liquiditeitsproblemen waardoor je je rekeningen niet meer kunt betalen. Cashflow management is daarom van levensbelang. Zorg dat je bovenop je debiteuren zit, want een factuur die te laat betaald wordt kun jij niet gebruiken om jouw leveranciers te betalen.
Daarnaast kun je in gesprek gaan met je crediteuren. Veel ondernemers zijn bang om te bellen als ze niet kunnen betalen, maar stilte creëert wantrouwen. Wij adviseren om proactief te zijn en in gesprek te blijven met je stakeholders.
Praktijkvoorbeeld:
We zijn betrokken geweest bij een situatie waarbij er een schuld van €100.000 was bij een leverancier. In plaats van de relatie te verbreken, maakten we een afspraak: We blijven inkopen, maar betalen bij elke nieuwe levering “een dubbeltje” extra om de oude schuld in te lopen. Zo behield de leverancier een klant en werd de schuld langzaam afgelost. De ondernemer? Die kon door.
Wanneer is herstructurering noodzakelijk?
Soms zijn operationele maatregelen zoals kosten besparen en beter debiteurenbeheer niet meer voldoende. Je merkt dat je het gat niet meer dichtloopt en de schuldenlast hangt als een molensteen om je nek. Je zit dan in de fase van financieel zwaar weer.
Op dat moment is herstructurering vaak de route naar herstel. Dit betekent dat we juridisch en financieel gaan ingrijpen in de structuur van je schulden en verplichtingen. Dit kan variëren van het treffen van betalingsregelingen en het tijdelijk bevriezen van schulden (surseance) tot een WHOA-traject of een faillissement met doorstart.
Het doel van herstructureren is om de balans weer gezond te krijgen zodat je met een schone lei verder kunt. Wacht hier niet te lang mee. Hoe eerder je aan de bel trekt, hoe meer gereedschappen wij in onze kist hebben om je te helpen.
Wil je weten wat dit inhoudt? Lees meer op onze pagina herstructureren of bekijk ons artikel over de juridische en financiële kanten van herstructurering.
De optie: stoppen of doorgaan?
Dit is de moeilijkste vraag die je jezelf als ondernemer kunt stellen: moet ik mijn bedrijf stoppen of ga ik door? In Nederland heerst er een stigma op stoppen en failliet gaan. Het voelt als falen of zelfs als fraude, terwijl dat nergens voor nodig is. In Amerika ben je pas een gevierd ondernemer als je drie keer failliet bent gegaan en weer bent opgestaan, maar hier schamen we ons kapot.
Toch is stoppen soms de meest verstandige keuze. Als je structureel verlies blijft draaien en er geen zicht is op verbetering, ben je aan het joyriden met je BV. Je steekt je kop in het zand en maakt de schulden alleen maar groter. Dit kan leiden tot onbehoorlijk bestuur en persoonlijke aansprakelijkheid, iets wat je absoluut wilt voorkomen.
Als je besluit te stoppen, zijn er verschillende routes:
- BV Opheffen (Liquidatie): Als er genoeg middelen (activa) zijn om alle schulden te betalen, kun je de activiteiten staken, de activa verkopen en het bedrijf netjes opheffen.
- Turboliquidatie: Zijn er geen baten en bezittingen meer in de BV om te verdelen onder schuldeisers? Dan is een faillissement niet aan de orde en kun je kiezen voor een turboliquidatie. De BV houdt dan direct op te bestaan.
- Faillissement: Als er wel baten zijn maar de schulden te hoog zijn om te betalen, is faillissement soms onvermijdelijk. Zelfs dat hoeft niet het einde te zijn want een doorstart is vaak mogelijk.
Overweeg je om de stekker eruit te trekken? Lees meer op onze pagina BV opheffen of lees onze blog over Faillissement voorkomen om te zien of dat nog een optie is.
Professionele ondersteuning bij verlies
Als je midden in de problemen zit, verlies je het overzicht. Je zit in die ‘warme deken’ en ziet door de bomen het bos niet meer. Bovendien ben je emotioneel betrokken want het is jouw kindje dat in de problemen zit.
Een externe adviseur kijkt zonder emotie naar het dossier. Wij zijn de ‘oliemannetjes’ die partijen verbinden en de lastige gesprekken voeren met de bank of leveranciers. Waar jij misschien trillend op je stoel zit omdat een deurwaarder belt, weten wij precies wat zijn rechten zijn en hoe we hem weer weg krijgen.
Wij nemen tijdelijk het stuur over en bieden totale ontzorging. Dit doen we niet om jouw bedrijf over te nemen, maar om de randvoorwaarden te scheppen waaronder jij weer kunt ondernemen of om je te begeleiden naar een zachte landing als stoppen de beste optie is.
Veelgestelde vragen
Je mag niet doorgaan tegen beter weten in. Als je verplichtingen aangaat waarvan je weet of had moeten weten dat je ze niet kunt betalen, pleeg je onbehoorlijk bestuur volgens de Beklamel-norm. Stop dus op tijd of zoek hulp om aansprakelijkheid in privé te voorkomen.
In de basis zijn zakelijke en privéschulden bij een BV gescheiden, mits je de BV op een correcte manier bestuurt. Echter, als er sprake is van onbehoorlijk bestuur zoals het niet deponeren van jaarrekeningen of het slecht voeren van de administratie, kan de curator je privé aansprakelijk stellen voor het tekort. Ook als je privé hebt meegetekend bij de bank voor een borgstelling, ben je aansprakelijk.
Bij een BV zijn de financiën gescheiden van jouw privépersoon. Je kunt verliezen in de BV dus niet zomaar verrekenen met jouw inkomstenbelasting in privé, in tegenstelling tot bij een eenmanszaak waar alles door elkaar loopt. Het strikt scheiden van privé en zakelijk is cruciaal om problemen te voorkomen.